Schildwachtklier procedure
De schildwachtklier is de lymfeklier die als eerste het lymfevocht uit de tumor opvangt. Als de tumor uitzaait, is dat naar alle waarschijnlijkheid als eerste naar de schildwachtklier. Een ander woord voor schildwachtklier is poortwachterklier of sentinel node. De schildwachtklier is geen specifieke lymfeklier. Per tumor en plek van een tumor verschilt welke lymfeklier de schildwachtklier is. Dit kan ook tussen mensen anders zijn.
De schildwachtklierprocedure is een onderzoek om te bekijken of er kankercellen in de schildwachtklier zitten. Het onderzoek wordt ook wel sentinel node procedure genoemd.
De arts bespreekt met je de mogelijkheid van een schildwachtklierprocedure vanaf stadium IB. Dan gaat het om een melanoom vanaf 0.8 mm Beslow-dikte of een melanoom dunner dan 0.8 mm met zweervorming. Ook de voor- en nadelen van de procedure worden besproken.
Door de schildwachtklier(en) op te sporen, te verwijderen en te onderzoeken kunnen zeer kleine uitzaaiingen in een vroeg stadium ontdekt worden. Zulke uitzaaiingen heten micrometastasen.
Aan de hand van de uitslag van dit onderzoek kan de arts het stadium bepalen waarin de ziekte zich bevindt, iets zeggen over de vooruitzichten (prognose) en de mogelijkheden voor behandeling bepalen.
Hoe ziet de schildwachtklierprocedure eruit?
Eerst spuit de arts een kleine hoeveelheid radioactieve vloeistof rondom het litteken waar het melanoom is verwijderd. Deze vloeistof is niet gevaarlijk voor jezelf of voor anderen. De radioactieve vloeistof stroomt naar de dichtstbijzijnde lymfeklier (de schildwachtklier). Na ongeveer een kwartier kan de arts op een lymfescan (reeks foto’s van de lymfevaten) de schildwachtklier en de omliggende lymfeklieren zien. De arts verwijdert de schildwachtklier via 1 of meer kleine sneetjes voor verder onderzoek. Je wordt hiervoor verdoofd.
Een patholoog onderzoekt de verwijderde klier(en) onder de microscoop. Zitten er geen kankercellen in de schildwachtklier, dan gaat de arts ervan uit dat de andere lymfeklieren ook schoon zijn.
Zitten er wel kankercellen in de schildwachtklier, dan bespreekt de arts met je dat het weghalen van de overige lymfeklieren niet zinvol is. Wel worden die lymfeklieren regelmatig gecontroleerd met een echografie.
De procedure geeft een kleine kans op complicaties, zoals wondinfecties/problemen met de wondgenezing, nabloeding en ophoping van wondvocht in het geopereerde gebied. Complicaties die zelden optreden zijn lymfoedeem en een allergische reactie op de gebruikte kleurstof.
Wel of geen schildwachtklieronderzoek laten doen?
De procedure heeft voor- en nadelen. Bij de dunste melanomen, zonder slechte kenmereken als b.v. zweervorming, is de kans op het vinden van kleine uitzaaiingen klein. Als je van tevoren al weet dat je geen adjuvante behandeling wilt ondergaan als er positieve klieren worden gevonden is de procedure misschien niet zinvol voor jou.
Bespreek met je arts de mogelijke voordelen en nadelen en beslis samen of je wel of niet de procedure gaat ondergaan.
Op de website van het Australische Melanoom Instituut (MIA) staat een tool waarmee je aan de hand van het rapport van de patholoog de kans op het vinden van lymfkliermetastasen bij een schildwachtklier onderzoek kan inschatten.
> Naar de tool op www.melanomarisk.org.au
Uit een trendanalyse van het IKNL t/m 2022 blijkt dat bij 80% van de patiënten, bij wie er volgens de richtlijn een indicatie voor een schildwachtklier onderzoek is, ook inderdaad een procedure is uitgevoerd.
Bij de patiënten die een schildwachtklierprocedure ondergaan worden gemiddeld bij 8 op de tien geen metastasen gevonden. Bij iets minder dan 1 op de 10 worden metastasen groter dan 2mm gevonden.
Bronnen:
NKR-cijfers: https://nkr-cijfers.iknl.nl/
Trendanalyse IKNL: https://iknl.nl/huidkanker-in-nederland-trends-inzichten-2025/melanoom
Video over stadium III melanoom
Diagnose stadium III
Re-excisie en schildwachtklierprocedure
Biopsie en histopathologisch onderzoek
