Immunotherapie
Immunotherapie is een behandeling die het eigen afweersysteem versterkt om kankercellen – zoals melanoomcellen – effectiever op te sporen en te vernietigen. Bij patiënten met een melanoom wordt immunotherapie vaak ingezet bij uitzaaiingen (gemetastaseerd melanoom).
Dankzij de vooruitgang in immuuntherapie is de overlevingskans van mensen met uitgezaaid melanoom de afgelopen jaren sterk verbeterd.
Hoe werkt immunotherapie?
Ons afweersysteem, met name de T-cellen, speelt een sleutelrol in het herkennen en vernietigen van afwijkende of schadelijke cellen. Kankercellen kunnen echter “trucs” gebruiken om zich te verstoppen voor T-cellen of deze uit te schakelen. Immunotherapie helpt om deze rem te blokkeren en de T-cellen weer actief te maken tegen kankercellen.
Wat is immunotherapie
Video van kanker.nl waarin informatie over het immuunsysteem en hoe immunotherapie werkt
Soorten immunotherapie bij melanoom
Anti-PD1: nivolumab en pembrolizumab
Deze medicijnen zorgen ervoor dat de T-cellen geactiveerd blijven en de kankercellen kunnen blijven aanvallen. Ze blokkeren de PD-1-receptor op T-cellen, zodat melanoomcellen deze receptor niet meer kunnen uitschakelen met het eiwit PD-L1.
- Wordt vaak als eerstelijns immunotherapie toegepast.
- Toediening via infuus.
Anti-CTLA-4: ipilimumab
Ipilimumab remt de “uitknop” op T-cellen (CTLA-4), waardoor ze langer actief blijven. Dit middel wordt meestal in combinatie gegeven met een anti-PD1-therapie.
- Minder effectief als monotherapie.
- Meer bijwerkingen bij combinatietherapie.
- Toediening via infuus.
Combinatie ipilimumab + nivolumab
Deze combinatie biedt hogere responspercentages en een grotere kans op langdurige overleving, maar kent ook een grotere kans op (ernstige) bijwerkingen.
- Wordt steeds vaker ingezet bij hersenuitzaaiingen.
- Alleen geschikt voor fitte patiënten vanwege de intensiteit van de behandeling.
- Beide middelen worden gegeven via een infuus.
Bijwerkingen immunotherapie
De hierboven genoemde middelen kunnen ernstige bijwerkingen veroorzaken. Veel voorkomende zijn;
- huiduitslag
- diarree door een darmontsteking
- spierpijn
- hartkloppingen
- aantasting van organen
Bijwerkingen gaan vaak niet vanzelf over en dan moeten immuunremmende middelen worden gebruikt (zoals corticosteroïden). Sommige bijwerkingen zijn blijvend en zo kan er suikerziekte ontstaan of een niet meer werkende schildklier.
TIL-therapie (Tumor Infiltrating Lymphocytes)
Bij deze therapie worden lichaamseigen afweercellen geoogst uit een tumor, in het laboratorium vermeerderd en teruggeplaatst.
- Alleen beschikbaar in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis.
- Voor patiënten waarbij eerdere immunotherapie geen effect had.
Ervaringsverhaal TIL-therapie
Lees hier het ervaringsverhaal van een Nederlandse melanoompatiënt die succesvol met TIL is behandeld: Mijn Melanoom: Hein
Hieronder is de presentatie over TIL-therapie op de Melanoom Infodag 2024 te bekijken.
TIL behandeling
“Bij TIL-therapie worden immuuncellen uit de tumor van de patiënt gehaald, in een laboratorium gekweekt tot miljarden cellen, en vervolgens teruggeplaatst door middel van een infuus. Deze cellen herkennen vaak de kankercellen en ruimen deze kwaadaardige cellen op.”
T-VEC: virale therapie tegen melanoom
T-VEC is een aangepaste variant van het herpesvirus die kankercellen selectief vernietigt. Het virus wordt rechtstreeks in de tumor geïnjecteerd.
- Alleen toepasbaar bij huid- of lymfeklieruitzaaiingen (stadium IIIB, IIIC of IVA).
- Zorgt ook voor een lokale immuunreactie.
Welke ziekenhuizen geven T-VEC behhandeling?
- Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam
- ErasmusMC, Rotterdam
- Radboudumc, Nijmegen
- UMCG, Groningen