Protonenbestraling bij oogmelanoom
Protonentherapie is een geavanceerde vorm van uitwendige bestraling. Deze behandeling wordt ingezet bij patiënten met een oogmelanoom wanneer inwendige bestraling (zoals rutheniumbestraling) niet mogelijk is, bijvoorbeeld bij een grotere tumor of als de tumor dicht bij kritieke structuren zoals de oogzenuw ligt.
Wat is protonenbestraling?
Protonenbestraling (ook wel protonentherapie genoemd) maakt gebruik van protonen: positief geladen deeltjes die heel precies energie kunnen afgeven aan een tumor. In tegenstelling tot traditionele bestraling met fotonen, stopt de straling van protonen vrijwel direct na het bereiken van de tumor. Hierdoor wordt het omliggende gezonde oogweefsel zo veel mogelijk gespaard.
Deze precisie maakt protonenbestraling uitermate geschikt voor gevoelige gebieden zoals het oog, waar schade aan omliggende structuren tot blijvende gezichtsproblemen kan leiden.
Voor wie is deze behandeling geschikt?
Protonentherapie wordt overwogen wanneer:
- De tumor te groot of te dik is voor inwendige bestraling;
- De tumor zich op een lastig te bereiken plek bevindt, zoals dicht bij de oogzenuw;
- Andere bestralingstechnieken een groter risico op schade aan gezond oogweefsel geven.
Hoe verloopt de behandeling?
Voorbereiding
Voorafgaand aan de bestraling plaatst de oogarts kleine markeringsclipjes (titanium markers) rondom de tumor. Dit gebeurt tijdens een korte ingreep onder plaatselijke verdoving of algehele narcose. Deze markers helpen bij het nauwkeurig richten van de bestraling.
Bestralingssessies
- Je krijgt vijf bestralingen op vijf opeenvolgende dagen.
- De behandeling is poliklinisch: je hoeft niet opgenomen te worden.
- Elke sessie duurt enkele minuten, maar je moet wel dagelijks naar het bestralingscentrum reizen.
De clipjes blijven meestal in het oog zitten, tenzij ze klachten geven.
Mogelijke bijwerkingen
Zoals bij iedere behandeling kunnen ook bij protonenbestraling bijwerkingen optreden. De ernst hiervan verschilt per persoon.
Kortdurende bijwerkingen:
- Verbranding van het ooglid, wat een litteken kan veroorzaken;
- Uitval van oogwimpers;
- Droge ogen.
Langdurige of zeldzame bijwerkingen:
- Verminderd of zelfs verlies van gezichtsvermogen in het behandelde oog;
- Verhoogde oogdruk (glaucoom), die in sommige gevallen moeilijk behandelbaar is;
- In zeldzame gevallen moet het oog alsnog verwijderd worden.
Soms kunnen klachten, zoals verminderd zicht, behandeld worden met een laserbehandeling of medicijnen.
Waar kun je terecht voor protonentherapie?
In Nederland is protonenbestraling bij oogmelanoom mogelijk bij:
- Holland Protonen Therapie Centrum (HollandPTC) in Delft
(in samenwerking met Erasmus MC en LUMC Leiden)
Als behandeling in Nederland niet mogelijk is, kan er een verwijzing volgen naar gespecialiseerde centra in Zwitserland of Duitsland. De kosten worden in veel gevallen vergoed, mits je zorgverzekeraar hiervoor toestemming geeft.
