Verwijdering van het oog bij oogmelanoom
Wanneer bestraling geen optie is of onvoldoende effect heeft gehad, kan verwijdering van het oog nodig zijn. Deze ingreep heet enucleatie. Het is een ingrijpende behandeling, zowel lichamelijk als emotioneel, maar soms noodzakelijk om de tumor volledig te verwijderen en pijnklachten te verlichten.
Wat is enucleatie?
Enucleatie is de medische term voor het operatief verwijderen van het oog. Deze behandeling wordt toegepast wanneer:
- De tumor te groot is voor inwendige of uitwendige bestraling;
- De tumor te dicht bij kritieke structuren ligt (zoals de oogzenuw);
- De bestraling onvoldoende effect had;
- Er sprake is van hevige, aanhoudende pijn.
Hoewel deze operatie niet vaak voorkomt, is het soms de enige mogelijkheid om verdere schade of uitzaaiingen te voorkomen.
Voorbereiding op het gesprek met de oogarts
Als patiënt sta jij centraal. Je beslist samen met de oogarts over de best passende behandeling. Daarom is een goede voorbereiding op het gesprek belangrijk:
- Schrijf vragen op en neem deze mee.
- Neem iemand mee naar het gesprek die kan meeluisteren of vragen kan stellen.
- Vraag om een samenvatting van de afspraken op papier.
- Overweeg om het gesprek op te nemen – overleg dit wel altijd met je arts.
De patiëntenmap van Stichting Melanoom kan helpen bij deze voorbereiding. Ook je huisarts of oncologieverpleegkundige kan je ondersteunen.
Hoe verloopt de operatie?
De enucleatie vindt plaats onder algehele narcose. De meeste patiënten kunnen dezelfde dag weer naar huis, maar een nacht opname kan nodig zijn.
Tijdens de operatie:
- Verwijdert de oogarts het oog.
- Wordt direct een implantaat geplaatst: een kunststof bolletje bekleed met donorweefsel.
- Worden de oogspieren hieraan vastgemaakt, zodat het implantaat mee kan bewegen.
- Wordt het geheel bedekt met bindvlies (conjunctiva).
- Kan tijdelijk een plastic beschermschildje geplaatst worden om zwelling te beperken.
Herstel en aanpassing na de operatie
De lichamelijke pijn na de operatie is meestal beperkt, maar de emotionele impact kan groot zijn. Je gezichtsveld wordt kleiner, en diepte zien wordt moeilijker. Dit kan gevolgen hebben voor:
- Werk en dagelijkse activiteiten
- Sport en hobby’s
- Verkeer en mobiliteit
Volgens de Nederlandse wetgeving mag je drie maanden niet autorijden na verlies van een oog. Na deze periode mag je weer rijden als je oogarts een positief advies geeft.
Oogprothese: een nieuw oog
Vier tot zes weken na de operatie krijg je een oogprothese. Deze wordt gemaakt door een ocularist, een specialist in kunstogen. Er zijn glazen en kunststof prothesen beschikbaar. De prothese wordt op het implantaat in de oogkas geplaatst en beweegt mee met je andere oog.
- Een prothese wordt speciaal op maat gemaakt.
- Kleine verschillen met het andere oog blijven vaak zichtbaar.
- De prothese vereist dagelijks onderhoud en jaarlijkse controle.
- Vervanging is mogelijk na 2 tot 3 jaar.
Meer informatie en een overzicht van ocularisten vind je op www.ver-ooginoog.nl.
Controle en nazorg
Na de operatie blijf je enige tijd onder controle. Hoe lang dat duurt, bespreek je met je arts. Sommige patiënten willen liever langer gecontroleerd worden, anderen juist niet. Dit is jouw keuze, mits het veilig is.
- Geef aan wat je wensen zijn.
- Bespreek waar je op moet letten.
- Vraag wanneer het belangrijk is om wél een afspraak te maken.
Nazorg is niet verplicht, maar het is wél verstandig om alert te blijven.